Caz Ustaları

Rashied Ali: Coltrane’in Son Döneminde Çok Yönlü Ritim

11 Eylül 20263 dk okuma

Rashied Ali, John Coltrane’in son dönem topluluklarında çaldı ve 1967 tarihli "Interstellar Space" albümüyle saksofon-davul ikilisinin en bilinen örneğini bıraktı. Bu kayıtta eşlik kavramının kendisi yeniden tanımlanır.

Ali’nin yaklaşımı "çok yönlü ritim" olarak anılır: belirli bir kalıp ya da tek bir nabız yerine, aynı anda farklı hızlarda akan katmanlar üretilir. Dinleyici birden çok yöne tutunabilir; hiçbiri diğerinden üstün değildir.

Bu yaklaşım Elvin Jones’un poliritmik anlayışının bir adım ötesidir. Jones’ta katmanlar sonunda ortak bir noktada buluşur; Ali’de buluşma noktası çoğu zaman ertelenir ya da hiç gelmez.

İkili formatın kendisi de öğreticidir. Armonik katman olmadığında davul, yalnız zaman değil renk ve yön de sağlamak zorunda kalır; icracının dağarcığı doğrudan sınanır. Ali’nin sonraki yıllarda kendi mekânını kurup genç müzisyenlere alan açması, bu dilin kuşaklar arası aktarımını da sağlamıştır.

Ali’nin set kullanımında ziller sürekli açık tutulur ve sönüm neredeyse hiç kesilmez; bu, katmanların birbirine karışmadan üst üste durmasını sağlayan akustik bir tercihtir.

Derslerimizde ileri seviye kursiyerlerle ikili doğaçlama denenir; tek bir başka çalgıyla çalmak, davulun ne kadar çok işlevi aynı anda taşıdığını açıkça gösterir.

Sık Sorulan Sorular

Çok yönlü ritim ile poliritim aynı şey mi?

Değil. Poliritimde katmanlar ortak bir çevrimde buluşur; çok yönlü ritimde buluşma noktası belirsizdir.

İkili çalmak neden öğreticidir?

Saklanacak katman yoktur. Zaman, renk ve yön aynı anda davuldan gelir; eksikler hemen duyulur.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları