Caz Ustaları

Andrew Cyrille: Serbestliğin İçindeki Yapı

12 Eylül 20263 dk okuma

Andrew Cyrille, Cecil Taylor topluluğunda on yılı aşkın süre çaldı ve serbest cazın en yapısal düşünen davulcularından biri oldu. Çalışında serbestlik, düzensizlik değil farklı bir düzen anlamına gelir.

Cyrille’in yaklaşımında motif merkezîdir. Kısa bir ritmik fikir ortaya atılır, geliştirilir, ters çevrilir ve uzun bir bölüm boyunca izlenebilir kalır. Dinleyici kalıbı değil fikrin gelişimini takip eder.

Afrika kökenli ritim geleneklerine olan ilgisi de bu yapısallığı besler. Çan kalıpları ve döngüsel yapılar, serbest bağlamda bile bir iskelet sağlar.

Trampet geleneğine hâkimiyeti, malzemenin niteliğini belirler. Rudiment temelli figürler, serbest doğaçlamanın içinde ham gürültü değil tanımlı cümleler olarak duyulur. Eğitmen kimliği de belirgindir; uzun yıllar ders vermesi, bu dilin aktarılabilir olduğunu gösterir. Serbestlik, öğrenilemez bir sezgi değildir.

Cyrille’in solo davul kayıtları da bu yapısallığın en açık örneğidir. Tek başına çalınan bir bölümde bile fikir kurulur, geliştirilir ve kapanır; dinleyici için izlenebilir bir çizgi bırakılır.

Derslerimizde motif geliştirme çalışması yapılır; kursiyer iki ölçülük bir fikri dört farklı biçimde geliştirmeyi öğrendiğinde solo ve doğaçlama için gerçek bir malzeme kazanır.

Sık Sorulan Sorular

Motif geliştirme nasıl çalışılır?

Kısa bir fikir seçilir; sırasıyla uzatılır, kısaltılır, aksanı kaydırılır ve tersine çevrilir. Dört değişke yeterlidir.

Serbest çalmak için rudiment gerekir mi?

Gerekir. Malzeme olmadan serbestlik tekrar eden birkaç hareketle sınırlı kalır.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları